دکتر فریبا معینی پور

گيشا، پيروزي غربي(عليلايي)، پلاك ٧٧، طبقه ٤

آیا از این تصور که مبادا دچار آپنه خواب شده باشید نگرانید!

آپنه خواب چیست؟

آپنه خواب اختلالی است که در آن فرد به طور مکرر در حین خواب دچار وقفه های کوتاه مدت تنفسی می شود. در این عارضه به جای دم و بازدم های طبیعی تنفس فرد به طور مکرر در عین خواب قطع شده و این چرخه مجددا به شکلی خودکار از سر گرفته می شود. این اپیزودها یا دوره های قطع تنفس ممکن است بارها در طول یک شب تکرار شوند.

خر و پف و آپنه درمانی 

علائم آپنه خواب در بارداری چیست؟

خروپف های بلند و شدید اصلی ترین مشخصه ابتلا به آپنه است. با وجودی که نمی توان گفت همه ولی درصد بسیاری از افرادی که در حین خواب خروپف می کنند به آپنه خواب مبتلا هستند. در این عارضه معمولا همسر یا اعضای خانواده اظهار می کنند که فرد در حین خواب با صدای بلند خرو پف کرده و یا در طول شب دچار وقفه های کوتاه تنفسی و به دنبال آن نفس نفس زدن و احساس خفگی می شود. خواب آلودگی شدید در طی روز نشان دیگری از ابتلا به آپنه است. با این حال به سختی می توان تفاوت میان خستگی طبیعی ناشی از بارداری و خستگی های مرتبط با آپنه خواب را از هم تشخیص داد. ولی چنانچه بیدار ماندن در هنگام عصر برایتان دشوار بوده و یا در حین رانندگی به خواب می روید موضوع را با پزشک خود در میان بگذارید.

پزشک برای تشخیص علت خستگی و امکان ارتباط آن با آپنه خواب آزمایشاتی را برای شما تجویز خواهد کرد.

سردرد و خشکی دهان در هنگام برخواستن از خواب، سوزش سر دل در هنگام خواب و نیاز به تخلیه مثانه در طول شب از دیگر علائم ابتلا به آپنه خواب به شمار می رود. ( البته دو عارضه آخر به دلیل مشترک بودن یا علائم دوران بارداری نشانه های چندان قابل اعتمادی برای تشخیص آپنه خواب در این دوران محسوب نمی شود.)

علت ابتلا به آپنه خواب چیست؟

پاسخ به این سؤال کمی سخت است؛ زیرا دلایل بسیاری می توانند باعث ایجاد این عارضه در فرد شوند. آپنه انسدادی خواب، زمانی رخ می دهد که دلایل مختلفی از جمله زبان، لوزه ها و سایر بافت های عقب گلو راه تنفسی فرد را ببندند. برخی افراد به دلیل آناتومی خاص یا شکل ویژه راه تنفس خود بیش از سایرین مستعد ابتلا به این عارضه می باشند.

سردرد و خشکی دهان در هنگام خواب، سوزش سردل در هنگام خواب و یا نیاز به تخلیه مثانه در طول شب از دیگر علائم ابتلا به آپنه خواب به شمار می رود.

ژنتیک نقش مهمی در این میان دارد. چنانچه شخصی از اعضای خانواده شما دچار آپنه خواب باشد احتمال آن که شما نیز به این عارضه مبتلا شوید بیشتر خواهد بود. درست به همان نحو که ممکن است رنگ چشم پدر و یا چال گونه مادر خود را به ارث ببرید.

چاقی نیز از دیگر عوامل تأثیر گذار در بروز و تشدید آپنه خواب به شمار می رود زیرا رسوبات چربی در اطراف پخش فوقانی راه هوایی (و همچنین فشار مضاعف حاصل از افزایش وزن) می توانند سبب انسداد راه تنفسی فرد در هنگام خواب شوند.

تغییرات فیزیکی دوران بارداری نیز در ایجاد این عارضه بی تأثیر نیستند. هورمون های دوران بارداری سبب احتقان عروقی در مخاط بینی شده و این مسأله منجر به افزایش خطر ابتلا به آپنه خواب در این دوران می شود.

گرچه ابتلا به آپنه خواب در خانم های باردار مبتلا به فشار خون بالا و دیابت بارداری شایع تراست ولی با این حال به نظر نمی رسد که این دو عارضه نقشی در ایجاد این اختلال خواب داشته باشند.

آپنه خواب چه تأثیری بر جنین دارد؟

آپنه خواب در دوران بارداری با عوارضی نظیر دیابت بارداری، پره اکلامپسی، زایمان زودرس و وزن کم نوزاد در هنگام تولد در ارتباط است. خبر مسرت بخش آنکه انجام اقدامات درمانی مناسب احتمال داشتن نوزادی سالم را تا حد بسیاری افزایش می دهد.

خواب راحت و بی خطر دیگر آرزو نیست

بهترین راه برای درمان آپنه خواب در دوران بارداری چیست؟

انتخاب شیوه درمان به علت و شدت عارضه در فرد بستگی دارد. رایج ترین گزینه های درمان عبارتند از:

عمل جراحی

این شیوه جز در صورت ضرورت و شکست سایر روش های درمانی در دوران بارداری صورت نمی گیرد. ولی در صورت وجود مشکلات ساختاری یا آناتومیک می توان قبل یا بعد از اقدام به بارداری مبادرت به استفاده از روش های جراحی کرد.

استفاده از لوازم دهانی

استفاده از لوازم مخصوص دهانی از دیگر گزینه هایی است که به گشودن راه هوایی فوقانی در هنگام خواب کمک می کند. این ابزار معمولا بر اساس موقعیت فک و قالب دهان افراد تهیه می شوند. به همین علت برای اثربخشی بیشتر و رسیدن به نتایج دلخواه باید توسط متخصصان ارتودنسی برای هر فرد به طور جداگانه و سفارشی ساخته شوند.

فشار مثبت و مداوم راه هوایی (CPAP)

دستگاه کمک تنفسی CPAP وسیله ای است که با استفاده از فشار هوا راه تنفس فوقانی را در هنگام خواب باز باز نگه می دارد. این دستگاه دارای یک ماسک پلاستیکی  کوچک است که در هنگام استفاده بر روی بینی و یا دهان و بینی فرد قرار می گیرد. این ماسک توسط یک لوله رابط به پمپ هوا متصل بوده و جریان مختصر هوا از طریق مستقیما وارد مجاری هوایی فرد می شود. اگر چه CPAP مؤثرترین روش درمان آپنه خواب به شمار می رود ولی از نظر برخی افراد استفاده چنین دستگاهی بسیار  پرزحمت و دست و پاگیر است. چنانچه علی رغم نیاز به دستگاه استفاده از آن برایتان آزاردهنده است پزشک خود را در جریان قرار داده و استفاده از آن را بدون اطلاع پزشک خود متوقف نکنید.

دکتر فریبا معینی پور